Prilosec® (Ομεπραζόλη) – Οδηγός Χρήσης για Ασθενείς

Το Prilosec είναι εμπορική ονομασία της ομεπραζόλης, ενός φαρμάκου που ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPIs). Χρησιμοποιείται για τη μείωση της οξύτητας του στομάχου και χρησιμοποιείται ευρέως για καταστάσεις όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τα έλκη. Στον οδηγό που ακολουθεί θα βρείτε πληροφορίες για τον τρόπο δράσης, τον χρόνο λήψης, τις αλληλεπιδράσεις (με τροφή, αλκοόλ και άλλα φάρμακα), ενδείξεις, δοσολογία, πρακτικές συμβουλές, εναλλακτικές επιλογές και χρήσιμες ερωτήσεις/απαντήσεις.

Βασικές πληροφορίες προϊόντος

• Δραστική ουσία: Ομεπραζόλη (Omeprazole)
• Κατηγορία: Αναστολέας αντλίας πρωτονίων (PPI)
• Σκοπός: Μείωση της παραγωγής οξέος στομάχου
• Συχνές μορφές: Συνήθως γαστροανθεκτικές μορφές (εξαρτάται από το προϊόν/συσκευασία)
• Τυπικό σχήμα χρήσης: Μία φορά ημερησίως σε πολλές ενδείξεις (ανάλογα με την περίπτωση)

Πώς λειτουργεί η ομεπραζόλη (μηχανισμός δράσης)

Η ομεπραζόλη μειώνει το οξύ στο στομάχι μπλοκάροντας την αντλία πρωτονίων (H+/K+ ATPase) στα κύτταρα που παράγουν οξύ. Η ενέργεια αυτή μειώνει την έκκριση υδροχλωρικού οξέος, οδηγώντας σε:

• μείωση της ερεθιστικής δράσης του οξέος στον οισοφάγο/στόμαχο,
• ελάττωση συμπτωμάτων όπως καούρα και παλινδρόμηση,
• υποστήριξη της επούλωσης φλεγμονών ή βλαβών (όπου υπάρχουν),
• ιδιαίτερα σημαντικό αποτέλεσμα όταν η κατανάλωση τροφής ή άλλοι παράγοντες προκαλούν αυξημένη οξύτητα.

Σημείωση: Οι PPIs δεν δρουν άμεσα όπως κάποια “αντιόξινα”. Συνήθως χρειάζονται μερικές ημέρες για να φανεί σταθερό και μέγιστο αποτέλεσμα, ειδικά σε χρόνιες ενοχλήσεις.

Φαρμακοκινητική (πώς “κινείται” στο σώμα)

Η ομεπραζόλη:

• απορροφάται από το γαστρεντερικό σύστημα,
• μετατρέπεται στο σώμα και μεταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ (εν μέρει από ένζυμα όπως το CYP2C19),
• αποβάλλεται κυρίως μέσω των νεφρών και με μεταβολίτες.

Η διάρκεια δράσης είναι σχετικά παρατεταμένη, γι’ αυτό σε πολλές ενδείξεις χορηγείται 1 φορά την ημέρα. Η έναρξη της δράσης εξαρτάται από τη λήψη (βλ. παρακάτω “Πότε να το πάρετε”).

Τυπικές χρήσεις και ενδείξεις

Η ομεπραζόλη χρησιμοποιείται για διάφορες καταστάσεις που σχετίζονται με αυξημένη οξύτητα ή/και βλάβη από το οξύ. Οι ενδείξεις μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη δοσολογία και το θεραπευτικό σχήμα που ακολουθείται.

Συχνές ενδείξεις

• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ): καούρα, παλινδρόμηση οξέος, ερεθισμός οισοφάγου.
• Οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση (σε ορισμένες περιπτώσεις).
• Γαστρικά ή δωδεκαδακτυλικά έλκη.
• Προστασία/θεραπεία σε σχετιζόμενη με ΜΣΑΦ επιβάρυνση (π.χ. σε άτομα που χρειάζονται αντιφλεγμονώδη/αναλγητικά όπως ΜΣΑΦ, ανάλογα με το ιατρικό πλάνο).
• Σύνδρομα υπερέκκρισης οξέος (σπάνιες καταστάσεις, με εξειδικευμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο).
• Σχήματα εκρίζωσης λοίμωξης από Helicobacter pylori σε κατάλληλες περιπτώσεις (συνδυαστικά με άλλα φάρμακα, όταν αυτό κρίνεται).

Πότε και πώς να παίρνετε το Prilosec (χρόνος λήψης)

Η σωστή χρονική στιγμή είναι σημαντική για την αποτελεσματικότητα των PPI. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ομεπραζόλη αποδίδει καλύτερα όταν λαμβάνεται πριν από το φαγητό:

• Γενικός κανόνας: πάρτε το 30–60 λεπτά πριν από το πρωινό.
• Αν σας έχει δοθεί διαφορετικό πρόγραμμα: ακολουθήστε το συγκεκριμένο ωράριο που σας έχει συστήσει ο θεράπων/επαγγελματίας υγείας. Μερικές περιπτώσεις απαιτούν διαφορετική κατανομή (π.χ. πριν από το γεύμα, αντί για μόνο πριν από πρωινό).
• Μην “σπάτε” ή “συνθλίβετε” τη γαστροανθεκτική μορφή (αν ισχύει για το προϊόν σας).

Τι να περιμένετε: μπορεί να δείτε βελτίωση στα συμπτώματα μέσα σε λίγες ημέρες, όμως η πλήρης δράση και η επούλωση μπορεί να χρειάζονται περισσότερο χρόνο ανάλογα με την αιτία.

Αλληλεπίδραση με τροφή

Οι PPIs επηρεάζονται από τη χρονική σχέση με τα γεύματα, γιατί η έκκριση οξέος ενεργοποιείται από την τροφή. Όταν η ομεπραζόλη λαμβάνεται πριν από το φαγητό, η επίδραση είναι συνήθως πιο στοχευμένη.

Πρακτικές οδηγίες

• Λάβετε το φάρμακο πριν από γεύμα (συνήθως πριν από πρωινό).
• Αποφύγετε να το παίρνετε ακριβώς μαζί με το φαγητό ή μετά, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική οδηγία.
• Αν έχετε δυσκολία πρωινού ωραρίου, προτιμήστε ένα σταθερό πρόγραμμα που να “χωράει” 30–60 λεπτά πριν από το κύριο γεύμα σας.

Αλκοόλ και αλληλεπιδράσεις

Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει συμπτώματα όπως η καούρα, γιατί:

• επηρεάζει τον οισοφαγικό σφιγκτήρα,
• μπορεί να ερεθίζει τον γαστρικό βλεννογόνο,
• σε αρκετούς ανθρώπους αυξάνει την πιθανότητα παλινδρόμησης.

Όσον αφορά την φαρμακευτική αλληλεπίδραση, η ομεπραζόλη δεν έχει πάντα άμεση, “κλασική” επικίνδυνη αλληλεπίδραση με το αλκοόλ. Παρ’ όλα αυτά, το αλκοόλ μπορεί να μειώσει την πρακτική αποτελεσματικότητα της θεραπείας για συμπτώματα ΓΟΠ.

Σύσταση: περιορίστε ή αποφύγετε το αλκοόλ ειδικά κατά τις περιόδους που έχετε έντονα συμπτώματα.

Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η ομεπραζόλη μπορεί να επηρεάσει τη δράση ορισμένων φαρμάκων, κυρίως μέσω αλλαγών στο γαστρικό pH και μέσω ηπατικού μεταβολισμού. Επειδή οι συνδυασμοί ποικίλλουν, είναι σημαντικό να ελέγχετε τη λίστα φαρμάκων σας.

Παραδείγματα σημαντικών αλληλεπιδράσεων

• Φάρμακα που απαιτούν όξινο περιβάλλον για απορρόφηση (η ομεπραζόλη μπορεί να μειώσει την απορρόφηση).
• Ορισμένα αντιμυκητιασικά (π.χ. κετοκοναζόλη/ιτρακοναζόλη) ή άλλα φάρμακα όπου η απορρόφηση εξαρτάται από το pH.
• Φάρμακα που επηρεάζονται από το ένζυμο CYP2C19 (π.χ. ορισμένοι παράγοντες που μεταβολίζονται από αυτό το μονοπάτι).
• Κλοπιδογρέλη (σε ορισμένα σχήματα έχει υπάρξει συζήτηση για πιθανή μείωση ενεργοποίησης· συχνά απαιτεί προσοχή και εξατομίκευση).
• Βαρφαρίνη/αντιπηκτικά (γενικά απαιτείται παρακολούθηση INR όταν υπάρχει συγχορήγηση, ανάλογα με την κλινική εικόνα και το πλάνο).
• Μεθοτρεξάτη (ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις: μπορεί να απαιτείται επιπλέον παρακολούθηση/προσοχή).

Τι να κάνετε πρακτικά:

• Ενημερώστε τον φαρμακοποιό ή επαγγελματία υγείας για όλα τα φάρμακα που παίρνετε, συμπεριλαμβανομένων βιταμινών/συμπληρωμάτων.
• Μην ξεκινάτε ή διακόπτετε φάρμακα χωρίς συμβουλή.
• Αν αλλάξει η δοσολογία ή ξεκινήσει νέο φάρμακο, ξαναελέγξτε πιθανές αλληλεπιδράσεις.

Δοσολογία: τι είναι “τυπικό” (γενική ενημέρωση)

Η ακριβής δόση εξαρτάται από την ενδείξη, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, την ανταπόκριση και το θεραπευτικό σχήμα. Παρακάτω παρατίθενται γενικές πληροφορίες για να κατανοήσετε το εύρος των δόσεων που χρησιμοποιούνται συνήθως. Για οποιαδήποτε εξατομικευμένη οδηγία, ακολουθείτε το πρόγραμμα που σας έχει δοθεί.

Μην αυξάνετε τη δόση από μόνοι σας. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, ενδέχεται να χρειάζεται αξιολόγηση για διαφορετική αιτία ή προσαρμογή της αγωγής.

Διάρκεια θεραπείας

Η διάρκεια εξαρτάται από την αιτία:

• Σε ορισμένες περιπτώσεις με ήπια συμπτώματα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σύντομη περίοδο.
• Σε χρόνιες ή πιο επίμονες καταστάσεις, μπορεί να απαιτηθεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
• Σε έλκη ή οισοφαγίτιδα, συχνά απαιτείται επαρκής χρόνος για επούλωση.
• Σε συνδυασμούς για H. pylori, η διάρκεια είναι συγκεκριμένη και ολοκληρώνεται σύμφωνα με το σχήμα.

Αν χρειάζεστε μακροχρόνια θεραπεία, συζητήστε με επαγγελματία υγείας το πιο κατάλληλο πλάνο παρακολούθησης.

Ασφάλεια και προφίλ παρενεργειών

Όπως όλα τα φάρμακα, η ομεπραζόλη μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ήπιες και συνήθως υποχωρούν. Παρακάτω αναφέρονται πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες για ενημέρωση.

Συχνές ή σχετικά συχνές

• κεφαλαλγία
• κοιλιακή δυσφορία, φούσκωμα
• ναυτία
• διάρροια ή δυσκοιλιότητα
• ζάλη

Λιγότερο συχνές/σπάνιες

• δερματικές αντιδράσεις (π.χ. εξάνθημα)
• μεταβολές σε εργαστηριακές εξετάσεις
• δυσκολία/αύξηση κούρασης σε ορισμένους
• περιστασιακά μυϊκά άλγη

Σημάδια που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση

• προβλήματα κατάποσης ή αίσθημα ότι “κολλάει” η τροφή
• αιματηρός εμετός ή μαύρα κόπρανα
• αναιτιολόγητη απώλεια βάρους
• έντονος ή επίμονος πόνος στο στομάχι
• επίμονη διάρροια ή σημάδια αλλεργικής αντίδρασης (π.χ. πρήξιμο προσώπου, δύσπνοια, έντονο εξάνθημα)

Μακροχρόνια χρήση: τι να γνωρίζετε

Όταν η ομεπραζόλη χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι χρήσιμο να υπάρχει ιατρική παρακολούθηση. Υπάρχουν αναφορές/συσχετίσεις με μακροχρόνια χρήση σε ορισμένες κατηγορίες ασθενών (π.χ. μεταβολές σε ορισμένες βιταμίνες/μεταλλικά στοιχεία ή άλλες επιδράσεις). Η συχνότητα και η κλινική σημασία διαφέρουν από άτομο σε άτομο.

Προσοχή σε καταστάσεις κινδύνου

• ηλικιωμένοι
• άτομα με πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή (πολυφαρμακία)
• άτομα με ιστορικό ελλείψεων ή ειδικών διατροφικών περιορισμών
• παρατεταμένη ανάγκη για PPI χωρίς σαφή επανεκτίμηση της ένδειξης

Πρακτικές συμβουλές για καλύτερα αποτελέσματα

Για συμπτώματα παλινδρόμησης, η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου βελτιώνεται όταν συνδυάζεται με τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής.

• Σταθερό ωράριο: πάρτε το κάθε μέρα την ίδια ώρα, ειδικά τις πρώτες ημέρες.
• Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το γεύμα: αποφύγετε να ξαπλώσετε για 2–3 ώρες μετά το φαγητό.
• Μικρότερα γεύματα: συχνά βοηθούν στη μείωση της “πίεσης” στο στομάχι.
• Αποφύγετε εκλυτικούς παράγοντες: σε πολλούς ανθρώπους επιδεινώνουν συμπτώματα τροφές/συνήθειες όπως λιπαρά γεύματα, πολύ πικάντικα, σοκολάτα, μέντα, ντομάτα, καφές και ανθρακούχα ποτά.
• Κάπνισμα: το κάπνισμα σχετίζεται με επιδείνωση της παλινδρόμησης. Αν καπνίζετε, η διακοπή μπορεί να βοηθήσει.
• Βάρος και άσκηση: η απώλεια βάρους (όπου χρειάζεται) μειώνει τον κίνδυνο παλινδρόμησης.
• Ανασήκωμα κεφαλιού: σε νυχτερινά συμπτώματα, μπορεί να βοηθήσει η ανύψωση του κεφαλιού του κρεβατιού.

Εναλλακτικές επιλογές (επιλογές εκτός ομεπραζόλης)

Ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, υπάρχουν εναλλακτικές κατηγορίες φαρμάκων ή συμπληρωματικές λύσεις. Η καταλληλότητα εξαρτάται από το ιστορικό σας και το τι ακριβώς προκαλεί τα συμπτώματα.

Συχνές εναλλακτικές

• Άλλοι PPI (π.χ. παντοπραζόλη, εσομεπραζόλη, λανσοπραζόλη): μπορεί να διαφέρουν ως προς την εξατομικευμένη ανταπόκριση.
• H2-ανταγωνιστές (π.χ. φαμοτιδίνη): μπορεί να βοηθούν σε πιο ήπιες ή λιγότερο επίμονες περιπτώσεις.
• Αντιόξινα: προσφέρουν άμεση ανακούφιση, αλλά συνήθως δεν επαρκούν για επούλωση/μακροχρόνια έλεγχο.
• Προσαρμογές τρόπου ζωής: συχνά αποτελούν βασικό μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.

Αν εξετάζετε εναλλαγή σε άλλο φάρμακο, συζητήστε το με επαγγελματία υγείας/φαρμακοποιό για να επιλέξετε την πιο ασφαλή και αποτελεσματική επιλογή.

Καθοδήγηση/πρόσφατες οδηγίες και κλινική πρακτική (γενική ενημέρωση)

Σε διεθνές επίπεδο, οι κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση της ΓΟΠ και σχετικών καταστάσεων δίνουν έμφαση σε:

• σωστή διάγνωση και επανεκτίμηση της ανάγκης για θεραπεία,
• χρήση της χαμηλότερης αποτελεσματικής δόσης όταν είναι εφικτό,
• σεβασμό στη χρονική διάρκεια για επούλωση,
• προσοχή σε “μακροχρόνια ανεπιτήδευτη χρήση” χωρίς επανεξέταση της ένδειξης,
• διερεύνηση “σημάτων κινδύνου” (π.χ. απώλεια βάρους, δυσφαγία, αιμορραγία) πριν από παρατεταμένη εμπειρική αντιμετώπιση.

Επειδή οι συστάσεις μπορεί να επικαιροποιούνται, είναι χρήσιμο να ακολουθείτε ενημερώσεις από επίσημους φορείς και να ζητάτε συμβουλή όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται.

Σημειώσεις για την αγορά και το νομικό/ρυθμιστικό πλαίσιο στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τα φάρμακα με δραστική ουσία ομεπραζόλη κυκλοφορούν σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο ρυθμιστικής συμμόρφωσης και διακίνησης. Η διαθέσιμότητα, οι μορφές (π.χ. διαφορετικές περιεκτικότητες) και οι κατηγοριοποιήσεις (π.χ. διαφορετικές συσκευασίες/ενδείξεις) μπορεί να διαφέρουν ανά προϊόν.

Για να εξασφαλίσετε σωστή χρήση, ελέγχετε πάντα:

• την περιεκτικότητα (mg) που γράφει στη συσκευασία,
• τη μορφή (π.χ. γαστροανθεκτική),
• τις οδηγίες χρήσης που συνοδεύουν το συγκεκριμένο σκεύασμα.

Διαθεσιμότητα, παράδοση και τρόπος παραγγελίας

Το Prilosec/η ομεπραζόλη διατίθενται συνήθως από φαρμακεία και/ή μέσω νόμιμων καναλιών ηλεκτρονικού εμπορίου, ανάλογα με τη μορφή και τη ρυθμιστική κατηγορία του προϊόντος. Σε αυτό το ηλεκτρονικό κατάστημα, η διαθεσιμότητα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την περιεκτικότητα και τη συσκευασία.

Τι να περιμένετε για την παράδοση

• Χρόνοι παράδοσης: εξαρτώνται από τον ταχυδρομικό κώδικα και το είδος αποστολής.
• Συσκευασία: τα προϊόντα αποστέλλονται με τρόπο που να προστατεύει τη συσκευασία.
• Διαθεσιμότητα: όταν ένα προϊόν εξαντλείται, συνήθως εμφανίζεται σχετική ένδειξη στην ιστοσελίδα.

Αναζήτηση του σωστού προϊόντος

Για να παραγγείλετε το σωστό σκεύασμα, ελέγξτε:

• τη δραστική ουσία (ομεπραζόλη),
• την περιεκτικότητα σε mg,
• τον αριθμό δισκίων/καψουλών ανά συσκευασία,
• τη μορφή (αν αναφέρεται ως γαστροανθεκτική).

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

1) Πότε θα νιώσω καλύτερα;

Πολλοί άνθρωποι παρατηρούν βελτίωση μέσα σε λίγες ημέρες. Ωστόσο, σε φλεγμονώδεις καταστάσεις ή σε πιο επίμονη παλινδρόμηση, η πλήρης επίδραση μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο. Αν δεν υπάρχει καμία βελτίωση μετά από το αναμενόμενο διάστημα, ζητήστε συμβουλή.

2) Πρέπει να το παίρνω κάθε μέρα;

Συνήθως η ομεπραζόλη λαμβάνεται καθημερινά στο διάστημα της θεραπείας για σταθερό έλεγχο της οξύτητας. Μη διακόπτετε ή αλλάζετε πρόγραμμα μόνοι σας· η διάρκεια εξαρτάται από την ενδείξη και την ανταπόκριση.

3) Μπορώ να το παίρνω μαζί με φαγητό;

Για καλύτερη αποτελεσματικότητα, συστήνεται να λαμβάνεται 30–60 λεπτά πριν από το πρωινό (ή πριν από το κύριο γεύμα σύμφωνα με το πλάνο σας). Η λήψη αμέσως με το φαγητό μπορεί να μειώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα σε ορισμένους ανθρώπους.

4) Είναι ασφαλές να πίνω αλκοόλ;

Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την παλινδρόμηση και την καούρα. Αν και δεν υπάρχει πάντα άμεση “χημική” επικινδυνότητα με την ομεπραζόλη, πρακτικά συχνά δεν βοηθά τα συμπτώματα. Προτιμήστε περιορισμό ή αποφυγή, ειδικά όταν έχετε ενεργά συμπτώματα.

5) Μπορώ να παίρνω αντιόξινο μαζί με Prilosec;

Σε αρκετές περιπτώσεις, τα αντιόξινα χρησιμοποιούνται για άμεση ανακούφιση. Ωστόσο, ο καλύτερος συνδυασμός και ο χρόνος λήψης εξαρτώνται από το τι άλλο παίρνετε. Αν χρειάζεστε συστηματική ανακούφιση “ανάμεσα” στα δισκία, μιλήστε με φαρμακοποιό/επαγγελματία υγείας.

6) Υπάρχουν τρόφιμα που πρέπει να αποφεύγω;

Η διατροφή δεν αλληλεπιδρά “με τρόπο φαρμάκου” με την ίδια έννοια, αλλά ορισμένες τροφές αυξάνουν την πιθανότητα παλινδρόμησης. Συνήθως βοηθά να περιορίζονται: λιπαρά γεύματα, πολύ πικάντικα, ντομάτα/εσπεριδοειδή για όσους τα ενοχλούνται, καφές, σοκολάτα, μέντα και ανθρακούχα ποτά.

7) Μπορώ να το χρησιμοποιώ μακροχρόνια;

Σε ορισμένα άτομα μπορεί να χρειαστεί μακροχρόνιος έλεγχος. Όμως, η ανάγκη και η δόση πρέπει να επανεκτιμώνται περιοδικά από επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση. Επικοινωνήστε για εξατομικευμένη καθοδήγηση.

8) Τι γίνεται αν ξεχάσω μια δόση;

Αν το θυμηθείτε σύντομα, πάρτε την όταν το θυμηθείτε. Αν πλησιάζει η επόμενη δόση, ακολουθήστε το κανονικό πρόγραμμα. Μην πάρετε διπλή δόση για να αναπληρώσετε τη χαμένη.

9) Πότε πρέπει να ζητήσω ιατρική αξιολόγηση άμεσα;

Ζητήστε άμεση συμβουλή αν εμφανίσετε: αιματηρό εμετό, μαύρα κόπρανα, δυσκολία στην κατάποση, ανεξήγητη απώλεια βάρους, επίμονο έντονο πόνο στο στομάχι ή σημάδια αλλεργικής αντίδρασης.

10) Υπάρχει πιθανότητα να “καλυφθούν” σοβαρά συμπτώματα;

Τα φάρμακα που μειώνουν το οξύ μπορούν να βελτιώσουν συμπτώματα, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διερεύνηση όταν υπάρχουν “σήματα κινδύνου”. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται, ζητήστε αξιολόγηση.

Σημαντική τελική υπενθύμιση

Ο οδηγός αυτός παρέχει γενική ενημέρωση για την ομεπραζόλη (Prilosec). Η ακριβής χρήση εξαρτάται από την ενδείξη, τα υπόλοιπα φάρμακα και την κατάσταση υγείας. Αν έχετε αμφιβολίες, ρωτήστε τον φαρμακοποιό σας ή έναν επαγγελματία υγείας.